“Güneş enerjisi artık Türkiye’nin enerji politikasında önemli bir kalem”

06 Ağustos 2015 Dergi: Temmuz-Ağustos 2015

Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu -Türkiye Bölümü (GÜNDER) ve SolarTurk Enerji’de Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Osman Özberk, güneş enerjisinin artık Türkiye’nin enerji politikasında önemli bir kalem olduğunu vurguluyor. Önümüzdeki 10 yıl içinde 20 bin MW’lık kapasiteye ulaşılmaması için hiçbir nedenin olmadığını söyleyen Özberk, Türkiye’nin bürokratik süreçlerdeki tıkanma ve yavaşlığı aştığı takdirde çok hızlı bir yol alacağının altını çiziyor.

Dünya’da güneş elektriği kurulu gücü 200 GW düzeyinde. Türkiye’nin şu andaki kurulu gücümüz yaklaşık 130 MW civarında. Yılsonu itibarıyla 250-300 MW kapasiteye ulaşacağız. Ülke olarak hedefimiz, 2023 yılında 10-12 bin MW kapasiteye ulaşarak, toplam enerji üretiminin % 4-5’i solar enerjiden elde edilmesi olmalı. Ülkemizde güneş enerji yatırımlarında lisansız başvuruların 4 bin MW’ı aşmış durumda. Enerji alt yapımızın tamamlanması ve izin süreçlerin makul seviyeye gelmesiyle güneş enerji yatırımlarının ciddi şekilde artacağı ve önümüzdeki 10 yılda ülkemizin önemli yerli enerji kaynağı olacağını düşünüyorum. Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan güneş enerjisi sürdürülebilir ve tükenmeyen bir kaynak oluşundan dolayı tercih edilmeli.

“Solar enerjide lisanslı GES ihalelerin tamamlanmasıyla yeni bir dönem başlıyor”

Ocak ve nisan aylarında yapılan lisanslı GES ihaleleri güneş enerjisi sektörü için bir dönüm noktasıydı. Bu ihaleler aynı zamanda güneşin Türkiye’nin vazgeçilmez enerji kaynağı olduğunu göstermekte. Güneş Türkiye’ye yeni fırsatları açabilir ve daha çok zenginleşmesini sağlayabilir. Alışagelmiş enerji kaynakları açısından fakir sayılabilecek bir ülkeyiz. Cari açığımızın en büyük kalemini de enerji ithalatı oluşturuyor. İşte bu nedenle güneş ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarımızı daha etkin kullanmamız gerek. Özellikle de güneş enerjisini daha fazla kullanarak yaratılacak katma değer ve artırılacak istihdam yanında enerji ithalatımızı ve dolayısıyla enerji bağımlılığımızı önemli ölçüde azaltabiliriz.

“Enerji bağımsızlığı için GES”

Güneş enerjisi ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları sadece ülkemizin değil tüm dünyanın gündeminde olan konular. Önümüzdeki yıllarda ABD, Hindistan, Çin, Japonya ve Ortadoğu ülkelerinde ciddi kapasitede GES kurulumlarını göreceğiz. Ayrıca ülkemiz, Avrupa’da İspanya’dan sonra en verimli yerlerden biri. Sabah doğup akşam batan, herhangi bir vana ve/veya şalteri olmayan bir enerji kaynağını kullanarak elektrik elde edebilmek tartışmasız gelecek için önemli bir etken olacak. Ülkemizde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması önemli bir istihdam yaratacak, cari açığımızın azalmasını ve enerji bağımsızlığımızı elde etmemizi sağlayacak. Önümüzdeki dönemde solar sektörüne ilginin daha artacak. Belediyeler ve üniversiteler başta olmak üzere kamu, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanmasında ve yatırımların yapılmasında öncü görev üstelenmelidir. Güneş enerjisinin önündeki bürokrasinin ve 7-8 ay süren izin sürelerinin azaltılarak uygulamalarının daha hızlanacağı inancındayız.

 “Temiz bir dünya için güneşe yönelmeliyiz”

Solar sektörünün önemli STK’larından GÜNDER olarak, güneş sektöründe yaşanan gelişmeler ışığında daha aktif olmayı ve ülkemiz yatırımcısını ve sanayicisini korumayı en büyük görevlerimiz olarak belirledik. GÜNDER olarak, güneş enerjisi ile ilgili konularda bilim ve teknolojinin geliştirilmesi, araştırma ve geliştirmenin özendirilmesi, güneş enerjisinin yaygın kullanımının teşvik edilmesi, güneş enerjisi ile ilgili alanlarda bilgilenmenin ve farkındalığın artması, eğitimin özendirilmesi gibi konularda faaliyetlerde bulunmaktayız. Güneş enerjisi sistemlerinin üretimi ve uygulamalarının yaygınlaştırılması yönünde çalışmalar, sektörel gelişim ve bilgilendirme toplantıları, çeşitli sempozyum, çalıştay ve kongreler yaparak güneş enerjisi ile ilgili farkındalığın artması ve bu konudaki çabaların etkili hâle gelmesini sağlamaktayız. Yasal düzenlemelerdeki tutarlılık ve sistemin kurgusuna katkı da üstlendiğimiz görevlerden biri. Evsel tüketimin artırılması için önlemler, bürokratik işlemlerin azaltılması ve bürokratik işlem maliyetlerinin düşürülmesi, yatırımcılarımızın ileride sıkıntı çekmemeleri için gerekli bilgilendirme ve kontrol mekanizmanın oluşmasını sağlama çalışmaları yapmaktayız.

Ülkemiz ekonomisi için çok önem verdiğimiz tarımda ve sulamada güneş enerjisinin kullanımının daha kolay ve uygulanabilir olması için yapmış olduğumuz çalışmaların yakın bir zaman içinde neticeleneceği inancındayım. Sanayide kullanımın artırılması için de özel önlemler alınmalıdır. Elbette bu tedbirlerin yanında şebeke altyapısının da hızla bu tesislerin kurulumuna imkân verecek hâle getirilmesi konusunda girişimlerde bulunmaktayız. Gelecek nesillerimizin temiz bir dünyada yaşayabilmesi için dünya ülkelerinin temiz ve yeşil enerjiye yönelmesi gerekmektedir.

“Avrupa ülkelerinde solar yatırımları yavaşlıyor”

GÜNDER ve SolarTürk olarak InterSolar Fuarı`nı 6 yıldır takip ediyoruz. Intersolar`da her geçen yıl ziyaretçi sayısı azalıyor. Avrupa ülkelerinde solar yatırımları yavaşlıyor. Bu azalışın bir nedeni, Avrupa`da kurulan ilk solar sistemlerde verilen yüksek alım fiyatı garantisinin daha sonra hükümetleri sıkıntıya düşürmesi. Bu yüzden alım fiyatı garantileri çok aşağılara çekildi ya da kaldırıldı. Söz konusu adımlar, bu ülkelerdeki solar projelerini fizibıl olmaktan çıkardı. Bir diğer nedeni de bu ülkelerde zaten potansiyelin büyük kısmının değerlendirilmiş olması. Almanya`da 38 bin MW, İtalya ve İspanya`da 20 bin MW`lara yaklaşıldı. Bu da pazarda ciddi bir doygunluğa ulaşıldığı anlamına geliyor.  Avrupa`da kömür kullanımını azaltacak şekilde, çevre konusunda yeniden bir hareketlenme ve emisyon rakamlarını azaltma çabası ortaya çıkarılabilirse, yani yeni bir yeşil rüzgar yaratılabilirse solar yatırımları tekrar toparlanabilir, yeni bir ivme beklenebilir. İklim değişikliğiyle mücadele konusunda Avrupa başkentleri üzerindeki baskılar azalmıyor.

Türkiye’nin güneş enerjisi potansiyelini yabancı yatırımcılara tanıtmak ve ülkemizin gelişen sanayisine yurt dışında olanaklar yaratmak amacıyla bu yıl 10-12 Haziran 2015 tarihleri arasında yapılan Intersolar 2015 fuarına katıldık. Kamu kuruluşlarından 45 yetkili arkadaşla teknik gezi düzenleyerek GES’lerin yerinde incelenmesi sağlandı ve ‘Türkiye’nin Güneşi’adıyla oturum düzenlenerek ülkemizin tanıtımı yapıldı.

“Bürokratik yavaşlık ortadan kaldırılırsa sektör çok hızlı büyüyecektir”

Özellikle kamu kurumlarının başta Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi ve Belediyeler olmak üzere bir dizi projeleri mevcut. Bu kurumların 1 yılı aşkın süre içerisindeki toplam projeleri bin 500 MW’ı aşmakta. GÜNDER olarak bu projelerin hayata geçirilmesi için kurumlar arası eşgüdüm sağlıyoruz.  AB’den gelen fonların etkin kullanamamaktan ötürü geri dönmesini önlüyor, ülkemiz ihtiyaçları için kullanılması doğrultusunda çalışmalar yapıyoruz. Kamu kurumlarında görevli personellerin de hem teknik olarak bilgilendirmelerini yapıyor hem de uluslararası teknolojinin geldiği noktayı aktarıyor, sektördeki yeni ürün ve gelişmelerden haberdar ediyoruz.

Kısa bir süre sonra Intersolar gibi fuarlarda merkez ülke Türkiye olabilir. Türkiye’nin; Kuzey Afrika, Ortadoğu, Kafkaslar gibi bölgelere yakınlığı, coğrafi açıdan merkezi bir konumda bulunması ve sahip olduğu çok yüksek potansiyele karşılık, güneşe dayalı elektrik üretim yatırımları konusunda henüz pazarda ilk adımlar atılıyor. Yani alınacak çok yol ve pazarın yatırımcılara sunduğu çok önemli fırsatlar var. Devletin güneş elektriğine verdiği alım garantisinde uyguladığı fiyatı düşük bulan yaklaşımların yersiz olduğu görüldü. Avrupa’daki gelişmeler bunu net şekilde ortaya koydu. Uygulamadaki alım fiyatı garantisi, Türkiye`nin daha çok güneş alan bir ülke olmasını da eklersek, projeleri geliştirilebilir düzeyde. Türkiye`de bürokratik süreçlerdeki tıkanma ve yavaşlık aşılabilirse çok hızlı bir yol alacağımızı düşünüyorum.

“İlk defa güneş sektörü firmaları ve kamu bir araya geldi”

GÜNDER, “TEDAŞ ve GES Projeleri Firmaları Arasında Eşgüdüm Toplantısı” düzenledi. Toplantı yeni oluşan güneş sektöründe özel sektör ve kamu arasında oluşan sorunları çözmek adına yapıldı. Güneş yatırımlarında bu kadar yoğun ilgi beklenmiyordu, bu sebeple kamu bu yoğunluğa hazırlıksız yakalandı. Biriken projelerin bir an önce çözüm sürecine ulaşması adına yatırımcı firmaları, proje firmaları ve TEDAŞ üst yönetimi ile yapılan bu toplantıda süreci nasıl hızlandırabiliriz,  nasıl hızlıca çözebiliriz sorularının cevapları arandı.

Toplantıya katılan firmaların profile bakıldığında GÜNDER yönetimi dışında proje firmaları, EPC firmaları ve ürün satan firmaların vardır. Bu firmalar TEDAŞ’dan proje sürelerini kısaltmasını istiyor. Kamu da aydınlatıcı projelerle süreci kısaltmak istiyor. İlk defa güneş sektörü firmaları ve kamu bir araya geldi. Solar sektörü oyuncularının güneş yatırımlarında tıkanan süreci kısaltmak için bunun gibi toplantılar sorunlarının çözümüne destek olacaktır.

GÜNDER olarak üniversiteler, özel ve kamu sektörü işbirliği ile sektörün tanıtımı için elimizden geleni yapıyoruz. Solar sektörü sıkıntıları için de bu toplantıyı yaparak, sektörü TEDAŞ’la bir araya getirdik. Yakın zamanda da dağıtım şirketleriyle de bir benzeri toplantının hazırlıklarına başlamış bulunmaktayız

Yatırımcıların korunması için kalite kontrol sistemi kurulmalı

Türkiye’de TÜV gibi bir kalite kontrol sisteminin kurulması gerekiyor. Ülkemiz 2-3 yıl öncesi gibi değil, artık güneş enerjisi ülkemiz enerji politikasında önemli bir kalem. Önümüzdeki 10 yıl içinde güneş enerjisinde 20 bin MW kapasiteye ulaşmamamız için hiçbir neden yok. Güney Avrupa ülkeleri gibi hatalar yapmazsak önümüz çok açık. Bu nedenle sektörde; sertifikasyon sürecinin, kalite kontrolünün ve en önemlisi AR-GE çalışmalarının olması gerekmektedir. En başta Bilim Sanayi Bakanlığı olmak üzere, TSE ve TÜBİTAK gibi kuruluşlara ve STÖ’lere görevler düşüyor. GÜNDER olarak bizim kalite ve kontrol sistem kurulması için araştırma çalışmalarımız devam ediyor.