Slider Altına

Avrupa'da Pelet

08 Temmuz 2009 Dergi: Mayıs-Haziran 2009

Silindir biçimindedir ve çapı genellikle 6-10 milimetre arasında, boyu ise 10-30 milimetre arasında değişir. Oldukça standardize edilmiş ve yüksek yoğunluklu bir yakıt olan pelet,  evlerden büyük fabrikalara elektrik ve ısının düşük maliyetli bir biçimde ulaştırılması ve otomatik olarak işletilmesine olanak tanır. Gittikçe büyüyen pazar payı ile beraber, Avrupa ve ötesinde, özellikle ısıtma sektöründe olmak üzere biyoyakıt kullanımını artıracak anahtar teknoloji olma özelliğini taşır. Peletler aynı zamanda yerel kaynakları kullanmak için mükemmel bir yöntem olmakla beraber CO2 azaltımına da somut bir katkı sağlar.

 

Avrupa'nın İzlediği Politika

Avrupa Birliği, bu konudaki politikası çerçevesinde biyoyakıtın hem ısıtma hem de elektrik sektöründeki  pazar payının geliştirilmesini desteklemektedir. Çünkü peletler hem iklim ve çevreyle ilgili hedeflere katkıda bulunmakta hem de ithalat bağımlılığını azaltıp, yerel ekonomileri desteklemektedir. Avrupa Birliği'nin 27 üye ülkesi kendilerine elektrik ve ısı üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını artırmak yönünde iddialı hedefler koymuşlardır; 2020 yılı itibariyle elektriğin yüzde 21'i, ısının da yüzde 20'sinin yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilmesi hedeflenmektedir. Aralık 2008'de, Avrupa Parlamentosu tarafından yenilenebilir enerjinin teşvik edilmesi konusunda yeni bir yönerge kabul edilmiştir. Alınan kararlara göre Avrupa Birliği'nin 2020'de gayrisafi enerji tüketiminin en azından yüzde 20'sinin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması hedeflenmiştir. Bu yönerge ayrıca her üye ülke için yüzde 10 ve yüzde 49 arasında değişen özel hedefler de belirlemiştir.

 

Başka önemli politika inisiyatifleri Avrupa Biyoyakıt Eylem Planı - COM(2005) 628 final - ve yönergenin binaların enerji performansına göre yeniden düzenlenmiş halidir. Biyoyakıtın AB'nin yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmasında stratejik bir rolü vardır ve ahşap peletler de bu hedef için anahtar bir konumdadır.

 

Avrupa'da Ahşap Pelet Kullanımı ve Nitelikleri

Ahşap peletlerin kullanımı için birkaç farklı sistem mevcuttur. Örneğin:

Pelet ısıtıcılar: Bunlar genellikle paketlenmiş peletlerin kullanıldığı cazip tasarımlara sahip modern aletlerdir. Daha yumuşak iklimler için ya da elektrik, gaz veya akaryakıtla çalışan ısıtma sistemlerine ek bir ısıtma kaynağı olarak uygunlardır. Bunlar için Avrupa?daki en büyük pazar İtalya'dır.

Pelet kazanlar: Bunlar konutların ısıtılması için yığın halinde peletin kullanıldığı tam otomatik merkezi ısıtma sistemleridir. Avrupa?nın bazı bölgelerinde peletler genellikle özel tanker kamyonlarla teslim edilir ve depolanır. Pelet kazanlar depoya bir burgu veya sonsuz vida (mekanik yakıt besleme sistemi) ile veya peletlerin otomatik olarak kazana aktarıldığı emiş sistemi (basınçlı hava sistemi) ile bağlanır. Yakıt tedariki için elle yapılacak herhangi bir işe gerek yoktur. Bu özellik de bu tür sistemleri gaz veya akaryakıt kullanılan diğer ısıtma sistemleri gibi kullanıcı dostu kılar. Binadaki ısı dağıtım sistemi tipik su bazlıdır.

Pelet merkezi ısıtma sistemleri için gelişmiş pazarlar Avusturya, Almanya, İsveç ve Fransa'da bulunur. Bu tür sistemlerin yatırım masrafı, akaryakıtla çalışan ısıtma sistemlerine oranla yüzde 30 daha yüksek olmasına rağmen, yakıt masrafı oldukça düşüktür; ki bu da yatırım masrafı için önemli bir ölçüde telafi sağlar.

 

Sanayi tipi kazanlar: İsveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde peletler aynı zamanda biyoyakıt uzaktan ısıtma veya kombine ısı ve enerji santrallerini ateşlemek için de kullanılır. Belçika, Hollanda ve İngiltere gibi ülkelerde de peletler büyük enerji santrallerinde kısmi olarak kömürün yerini almaya başlamıştır. Modern pelet ısıtıcılar ve pelet kazanları yüksek kalitede pelet ister. Avusturya bir pelet standardı benimsemiş ilk ülkedir (Avusturya'nın ÖNORM M 7135 belgesi) ki bu gelişme pazarın gelişimini olağanüstü düzeyde etkilemiştir. Bu sayede sadece belirli bir nitelikteki peletler temin edilebilmektedir. Kazan üreticileri de oldukça düşük emisyonlu aletler üretmek durumunda kalmıştır. Birçok başka Avrupa ülkesi de bu uygulamayı takip ederek ahşap peletler için nitelik standartları belirlemişlerdir (örneğin Alman DIN plus standardı).

 

Günümüzdeyse bir Avrupa standardı üzerine çalışılmakta, sonlandırılma tarihi olarak da 2009 öngörülmektedir. Ayrıca, küresel ticaretin artışı ile birlikte, peletlerin sürdürülebilir üretimi için dünya çapında bir onay belgesi gittikçe önem kazanacaktır.

 

Ahşap Peletlerin Üretim ve Tüketimi

Son birkaç yılda tüm dünyada, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'da pelet üretim patlaması oldu. Kanada ve Rusya önemli pelet ihracatçılarıyken Danimarka, İtalya, Belçika ve Hollanda da büyük pelet ithalatçıları haline geldi. AB üyesi 27 ülkenin tümündeki üretim kapasitesinin 9 milyon ton (2007) olduğu tahmin ediliyor. Küresel bakıldığında bu miktar 12-14 milyon tonluk bir kapasiteyi bulabilir.

 

AB'nin önde gelen pelet üretici ülkeleri İsveç (1.7 milyon ton), Almanya (900 bin ton) ve Avusturya (800 bin ton)'dır. Hem İsveç hem de Avusturya Avrupa'da pelet pazarının ilk oluşmaya başladığı 1990'lardan beri önde gelen pelet ülkeleri olmuşlardır. Fransa, İspanya, Letonya, Estonya ve Polonya gibi ülkelerde de üretim kapasitesi büyümektedir. Bu arada Rusya üretim kapasitesini 2005 yılında 50 bin tondan 2007'de 550 bin tona, yani neredeyse tüm ihraç edilen miktara kadar önemli ölçüde yükseltmiştir. Kanada?daki fabrikalar 2008'de yaklaşık olarak 1.3 milyon ton üretmiştir.

 

Avrupa'da pelet tüketiminde İsveç, Almanya ve Avusturya başı çekmekte, onları son yıllarda pazarda büyük gelişmeler kaydeden Fransa takip etmektedir. İtalya gittikçe artan pelet ısıtıcı kullanımından dolayı (şimdiye dek 800 bin ısıtıcı) en önemli pelet tüketicilerinden biri haline gelmiştir. Bugün, Avrupa?da yıllık toplam pelet tüketimi yaklaşık olarak 6 milyon tonu bulmaktadır. Kuzey Amerika pazarında, 2008 yılında yaklaşık 2 milyon tonu ABD?de olmak üzere 2.3 milyon ton pelet tüketilmiştir.

 

Pelet Hammaddeleri

Pelet pazarının ilerideki gelişimi için hammadde meselesi ve ücretlendirme politikası önem taşımaktadır. Bugün pelet için ana hammadde talaştır. Ancak, mevcut talaş kaynakları için gittikçe artan bir rekabet ortamı söz konusudur. Bir çözüm Çin, Rusya veya Güney Amerika'dan talaş ithal etmek olabilir. Ancak, sürdürülebilir ormancılıkla ilgili kaygılar ve uzun nakliye rotaları tüketici güveni ve kamu desteğinin kaybına yol açabilir. Diğer bir seçenek ise başka hammaddeler kullanmak olabilir. Kamış, saman, Çin kamışı veya diğer enerji ürünleri -sözde "agri-pelet" (tarımsal-pelet) oluşturlar- gibi tarım ürünleri ve kalıntıları geçtiğimiz yıllarda pelet topluluğunun ilgi odağı olmuştur. Ne yazık ki tüm bu ürünleri odun kadar temiz yakabilmek kolay değildir. Bu yüzden, mevcut emisyon yasalarından dolayı, agri-peletlerin büyük miktarlarda kullanılabilmesi için önemli ölçüde ürün gelişimi gerekmektedir. Başka bir gelecek vaat eden seçenek de odun çırpı, tomruk veya kısa rotasyon ürün ormanı gibi diğer orman kalıntılarıdır. 

 

Kullanımla İlgili Çelişkiler

Ahşap peletler için hammaddeler sonsuz değildir; ya da en azından göreceli olarak düşük fiyatlara bulunmazlar. Talaş temin edilmesi ve ücretlendirmesiyle ilgili dalgalanmalar inşaat sektörü yüzünden meydana gelir. Eğer bu sektör daha az malzemeye ihtiyaç duyarsa, bu durum ağaç işçiliği sektöründe daha az etkinliğe yol açacak, bu da pelet üretimi için daha az miktarlarda talaş üretilmesi ve bulunmasına yol açacaktır. Bu yüzden, pelet topluluğunda ahşap peletlerin gelecekte en doğru biçimde nerede kullanılması gerektiğine dair bir tartışma mevcuttur: "Evler, okullar ve mağazaları ısıtmak için küçük kurulumlar mı; yoksa önemli miktarlarda kömürün yerini alabilecekleri büyük enerji santralleri mi?.."

 

Bazıları ahşap pelet ısıtmanın binaların yüzde 100 CO2'ten arınmış biçimde ısınmasını sağlayabilecek çok az seçenekten biri olduğunu iddia etmektedir. Kullanıcı dostu olması, düşük yakıt masrafı ve çevre dostu bir çözüm olması, çoktan Avrupa'da on binlerce insanı pelet ısıtıcı veya kazanlara yatırım yapmak konusunda ikna etmiş durumda. Diğerleri ise peletlerin enerji santrallerinde destek olarak ateşlendiğinde çok düşük yatırım masrafları karşılığında petrolün hızlı bir biçimde yerini alabildiklerini belirtmekteler.

Bu meseleyi muhtemelen çözebilecek bir cevap, küresel ticarette güçlü bir yükseliş olabilir. Kürenin yarı yolundan nakledilen ahşap peletler bazı çevresel avantajlarını yitirmiş durumda ve hem ev sahiplerine hem de yatırıma maddi destek veren kamu oluşumlarına eskisi kadar cazip gelmeyecek. Ancak, limanların civarındaki büyük enerji santralleri için çevresel denge çok daha iyi görünüyor.

 

Ücretlendirme Sorunu

Peletlerin ücreti, ileride hem bina ısıtma hem de elektrik üretimi alanındaki pazar imkânlarını etkileyecek başka bir belirleyici etkendir. Henüz genç ve hala göreceli olarak istikrarsız olduğu için pelet pazarı, diğer büyük ve nispeten gelişmiş sektörlere göre pazardaki çalkantıların etkilerini dengeleme konusunda çok da yetkin değildir. Buna bir örnek olarak, 2006 yılında Avrupa'da birkaç pazarı vuran fiyat krizi verilebilir. Akaryakıt ve doğalgaz fiyatlarındaki dalgalanmalardan etkilenmeden pelet fiyatlarının sabit kaldığı birkaç yıldan sonra pelet fiyatlarındaki büyük artış hem tüketicileri hem de olası pelet üreticilerini şaşırttı. Hızla büyüyen talep, çok soğuk bir kış ve depolanmış stoğun azlığı, pelet fiyatlarını bir önceki sezonun iki katı kadar fahiş fiyatlara yükselmesini tetikleyen faktörlerdi. Olağanın dışında ılık geçen bir sonraki kış sezonunda, birkaç Avrupa ülkesindeki pelet ısıtıcı ve ocakların satışlarında önemli bir düşüş yaşandı. Bu gelişme pelet veya pelet aletlerinin üretimi için yatırım yapmış firmaları çok güç bir durumda bıraktı. Durum sakinleşti ve pelet fiyatları önceki seviyelere indi. Ancak tüketicinin yakıta olan güveni sarsılmıştı. Avrupa pelet pazarındaki gelişmeler yeniden son derece olumlu hale gelmiş görünüyor. 2009'da, Almanya ve Avusturya gibi ülkelerde yüzde 25-30 arası bir büyüme bekleniyor.

 

Pelet pazarı ile ilgili ileride önerilebilecek çözümler için aşağıda özetlenen birkaç etkenin dikkate alınması gerekiyor:                                                                    

-          Pelet hammadde tedarikçileri talaş fiyatlarının yükselmesini istiyorlar                                                                      

-          Pelet üreticileri yüksek yakıt fiyatları talep ediyorlar

-          Pelet kazan üreticileri sabit pelet fiyatları ve rekabetçi ısıtma masrafları istiyorlar

-          Birçok Avrupa ülkesinde pelet kurulumuna finansal destek sağlayan kamu oluşumları sabit bir pazar ücretlendirmesi tercih ediyorlar 

 

Rekabetçi ve Temiz

Ahşap peletlerin diğer ahşap biyoyakıtlarla karşılaştırıldığında birtakım avantajları vardır. Örneğin, sıkıştırılmış bir yakıt olduğu için nakliyatı daha ucuz ve kolaydır. Yüksek derecede standardizasyondan ötürü, çok küçük aletlerde bile modern gaz veya akaryakıt kullanan aletlere göre çok düşük emisyonla yanarlar ve CO2 salmazlar. Bugün peletler ısıtma pazarında çoktan rekabetçi bir yakıt haline gelmiş olmanın yanı sıra birçok Avrupa ülkesinde ana yakıt olarak kullanılmaktadır. Eğer ücretlendirme ve hammaddeyle ilgili sorunlar çözülürse, ahşap peletler iklim politikalarının hedeflerini bulabilmesi için anahtar teknoloji türlerinden biri haline gelecektir.  

 

 

Avrupa Pelet Konferansı

Her yıl 600'den fazla katılımcıyla Wels'te (Avusturya) düzenlenen Avrupa Pelet Konferansı dünyanın en önemli yıllık pelet etkinliği haline gelmiştir. Uluslararası pelet topluluğu teknolojik yenilikleri, pazar eğilimlerini ve dünyanın her tarafından gelen uzmanlarla yürütülecek ortak projeler hakkında tartışmak için bir araya gelir. Bu etkinlik aynı zamanda önde gelen Avrupa ve uluslararası pelet pazarlarındaki yeni gelişmelere bir öngörü sağlar.

 

Avrupa Pelet Konferansı, enerji kaynakları ve enerji verimliliğine adanmış, her yıl yaklaşık 100 bin kişinin ziyaret ettiği ve 100'den fazla katılımcının peletlerle ilgili ürünleri sergilediği ticari bir sergi olan "Energiesparmesse" ile paralel olarak düzenlenir. Avrupa Pelet Konferansı enerji verimliliği ve Avrupa?daki yenilenebilir enerji kaynakları üzerine her yıl düzenlenen en büyük konferanslardan biri olan "Dünya Sürdürülebilir Enerji Günleri"nin bir bölümünü oluşturur. Dünya Sürdürülebilir Enerji Günleri son teknolojik eğilimleri, sıra dışı örnekleri ve Avrupa stratejilerini sunan farklı konferansları kapsar. 2008 yılında konferans 61 ülkeden 950'nin üzerinde katılımcı çekmiştir.

 

 

Yukarı Avusturya: Ahşabın Merkezi

Avusturya'nın kuzeyinde 1.4 milyon kişinin yaşadığı bir bölge olan Yukarı Avusturya'da ana enerji tüketiminin yüzde 30'u yenilenebilir enerji kaynaklarından yapılmaktadır; ki bu oranın yüzde 14'ü de biyoyakıt tüketimidir. Isıtma sektöründe yenilenebilir enerji kaynaklarının payı yüzde 40'ın üzerindedir. Bölge 2030'a kadar bütün mahal ısıtma ve elektriği yenilenebilir enerji kaynaklarından ve biyoyakıttan temin etmeyi hedeflemektedir. Özellikle ahşap peletlerin bu iddialı hedefe ulaşmada büyük rolü vardır.

 

Şimdilik -çoğu evlerde olmak üzere, ama gittikçe artan bir biçimde de daha büyük ticari ve kamu binalarında- 16 binden fazla ahşap pelet merkezi ısıtma sistemi kullanılmaktadır. Pelet ısıtıcılar az enerji tüketen binlerce ev için oldukça gözdedir. Pelet pazarının gelişimi pazarın değişen ihtiyaçlarına uyumlu bir biçimde geliştirilmiş, tesisatçıların eğitiminden kampanya veya tüketici tavsiyelerine kadar çeşitlenen kapsamlı programlarla desteklenmektedir. Pelet kazan kurmak isteyen ev sahipleri ve işyerleri için mali teşvikler mevcuttur. Avrupa'nın başlıca kazan üreticilerinin merkez ofisleri tüm Avrupa'ya pelet teknolojisi ihraç ettikleri başarılı bir pazar olan Avusturya bölgesindedir. ABD'ye de ihracat yapma niyetindedirler. Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kaynakları alanında faaliyet gösteren bir şirketler ağı (Bölgesel enerji ajansı olan O.Oe. Energiesparverband tarafından yönetilen the Oekoenergie-Cluster) firmaların gelişimini desteklemektedir.  Ağda yer alan 48 ortak firmanın 4500 çalışanı ve 1.6 milyar Euro cirosu bulunmaktadır.

 

Pelet Merkezi Isıtma Sistemleri

Pelet merkezi ısıtma sistemi akaryakıt veya gaz kazanların yerini hemen alabilir. Tam otomatik olduğu için bu kazanlar otomatik olarak yanıp, pelet deposundan istenilen ısı oranında yakıt besleme yapabildiği gibi, aynı zamanda kendilerini her gün temizleyerek enerji verimliliğini garanti ederler. Otomatik ahşap pelet ısıtma sistemleri küçük bir evden büyük ofis veya iş merkezlerine kadar her boyutta mekâna uyabilecek çeşitliliktedir. Ev tipi ahşap pelet bir kazan normalde 2 m2'lik bir kazan odasına gereksinim duyar. Tipik bir pelet deposu benzer büyüklükte bir mekâna ihtiyaç duyar ve bina içinde ayrı bir odaya veya garaja, barakaya ya da özel bir konteynere kurulabilir. Otomatik ahşap pelet ısıtma sistemleri büyük miktarlarda yakıt tedarikine uygun olarak tasarlanmıştır. Bu tip bir teslimat türüne gelişmiş pelet pazarlarında sıklıkla rastlanmaktadır. Çünkü toptan teslimat yapılan bu sistem daha uygun alış fiyatı önermekle beraber tozsuz bir dolum sağlar ve ev sahipleri için zaman tasarrufu yaratır. Bir kamyon tanker yakıtı depoya fışkırtır ve yakıt buradan bir burgu aracılığıyla kazana taşınır. Birçok durumda pelet deposu yılda sadece bir ya da iki kez yakıt ikmali gerektirir.

 

Renewable World Magazine'in Ocak 2009 sayısından çeviren: Ayşe Emengen


Etiketler